Many people lose sleep over the idea that (great) wealth is increasingly unevenly distributed, that fewer people have amassed a larger share of the pie than ever before. This conviction seems to arise from observing the very richest and wrinkling one’s nose and scoffing and being indignant.

(Is anyone ever dignant?)

The New York Times today published a summary of the 30 richest Americans of all time, measuring their riches in today’s dollars using the relative share of GDP.

Two of them are alive today, Bill Gates (ranking fifth) and Warren Buffett. Sam Walton founder of WalMart died in 1992, all the others were dead by 1950.

The four richest were born in 1750, 1763, 1794, and 1839.

There’s more to it, of course, but in any case this hardly supports the notion that wealth is more unevenly distributed extreme wealth is accrued by fewer people now than it used to be.

Incidentally, these moguls have one notable thing in common: they all have a Y chromosome. It seems worth investigating the role of this genetic trait in the accumulation of wealth.

A valuable thought for all occasions.

Regardless of the content of criticism, its presentation is inversely proportional in harshness to the perceived humanness of its target.

When you criticize what you perceive to be an opaque corporate wall, it is easy to get unnecessarily harsh and negative and ranty.

When you criticize what you perceive to be humans and their work, you may have exactly the same things to say, but you present them in a manner that is more balanced, more respectful/-able, and probably more useful.

(Well, many of us do.)

Probably for this reason, Microsoft gets more flak per unit of suckiness than other software companies.

Nobody is ever suckiness-free. Minimizing flak means both:

• minimizing suckiness
• and minimizing FPUOS (flak per unit of suckiness) — by decorporatizing your image as hard as you can

(Yeah, decorporatize is a word now. 127 results on Google say so.)

I suspect blogs.msdn.com was the best move Microsoft ever made to improve their image among developers.

Of course, releasing a stable, usable SCM would be an even better move. I hope TFS SP1 turns out to be that move.

Tveir ágætir menn sem hafa líklega varið meira tíma en við Varríus í hagfræðigrúsk

Sá ágæti Varríus kvað, um viðhorf hagfræðings til einkaeignar vatns:

Af hverju hagfræðimenntun er heppilegur bakgrunnur fyrir upplýst viðhorf til svoleiðis mála er áreiðanlega merkileg stúdía, svolítið eins og að biðja múslímskan Imam að vera álitsgjafi um trúfrelsi. Út kemur einörð skoðun, en undirbyggingin ekki endilega traust, enda svarið gefið fyrirfram.

Hvers vegna skyldi hann nefna múslimskan imam en ekki t.d. siðrænan húmanista á Vesturlöndum, sem örugglega ætti ekki síður fyrirfram tilbúið svar um trúfrelsi?

Ég ætla að voga mér að giska: það er vegna þess að það fyrirfram gefna svar hefði Varríusi (eins og mér) líkað vel. Samlíkingin hefði þá misst marks, því að málið er að Varríusi líkar illa hið fyrirfram gefna svar hagfræðingsins um einkaeign vatns.

Það sem Varríusi finnst sökka er nefnilega ekki að svarið sé gefið fyrirfram.

Það sem honum finnst sökka er bara að fyrirfram gefna svarið fellur ekki að hans eigin fyrirfram gefnu svörum.

Hér varð Varríusi líklega á að þykjast gagnrýna eitt, en gagnrýna í raun annað.

Er þetta sanngjarnt gisk hjá mér?

(Hann gagnrýnir reyndar líka tiltekin atriði í málflutningi þessa hagfræðings. Það er ekki til umræðu hér.)

„Hagfræðingar sökka af því að svör þeirra eru fyrirfram gefin.“ Big deal. Svör næstum allra eru fyrirfram gefin. Kom afstaða Varríusar einhverjum kunningja hans á óvart?

Nú slengi ég fram staðhæfingu í kæruleysi: það heyrir til undantekninga að fólk móti sér skoðun í hverju einstöku máli.

Það er erfitt og tímafrekt að móta sér skoðun. Ótækt að reyna að gera það alla daga. Okkur liggur á og við erum þreytt og búin að drekka of mikið kaffi og sváfum of lítið af því að við vöktum fram eftir við að blogga eða rugga magaveiku kornabarni eða horfa á endursýnda sitcom-þætti frá Sameinuðu amerísku furstadæmunum eða allt ofangreint. Skítt með að móta sér skoðun, við gerum nokkuð sem er miklu fljótlegra og áreynsluminna: við tökum þær örfáu skoðanir sem við höfum þegar hróflað upp eða fengið að láni frá þeim sem við litum upp til í uppvextinum (hægrimenn eru harðbrjósta fjársvindlarar, vinstrimenn eru draumóramenn skertir allri greind nema tilfinningagreind, múslimar eru brjálaðir ofbeldismenn, kristnir eru hrokafullir rasistar, Davíð Oddsson er valdasjúkur krimmi, Davíð Oddsson er fimmta landvættin, o.s.frv.), og við mátum þær við deilumál dagsins, veljum þá sem passar best, og málið er dautt.

Þetta er afar praktískt og vinnusparandi.

Og þetta er ofureðlilegt og ekkert að því. Eða væri ekkert að því ef við endurskoðuðum skoðanir okkar við og við … en það er alltof mikið vesen og lífið allt of stutt. Við endurnýtum skoðanirnar nær alltaf óbreyttar. Það er eini gallinn. Að endurnýta þær er allt í lagi út af fyrir sig.

Vel að merkja: Varríus gerir þetta örugglega ekki neitt meira en ég sjálfur. Svona almennt og yfirleitt. En þessi skoðun mín á skoðanaendurnýtingu varð þó til bara rétt í þessu, aldrei þessu vant. Undur og stórmerki. Hún er glæný. Og hraðsoðin og lítt úthugsuð og sennilega finnst mér þetta asnalegt á morgun og ég sé eftir öllu saman. Þarna sjáið þið. Lærið af mistökum mínum. Notið bara niðursoðnar skoðanir. Það er affarasælast.

Og farið fyrr að sofa. Ólifnaður er þetta.

A vertically-oriented flame sandwich.
Note how the unpleasantly hot flame is almost
completely obscured on both sides by fibery goodness.
This illustrates the value of the flame sandwich approach.
I was out of bread so I used Finn Crisp^®.

Sometimes you are obliged to make children eat something that tastes bad, e.g. a medicine they need. How do you do that? You sneak it into food they like.

Sometimes you feel obliged to tell adults something that they don’t want to hear, e.g. the truth about their singing or their body odor. (Some people are overly eager to feel thus obliged, but that’s a subject for another blog entry.) How do you do that? You feed it to them in a flame sandwich. Stick a good thing before and after the bad thing.

You:	Hi, you’re looking swell today.
She:	Hehe, well yeah, I …
You:	Too bad you smell so enormously bad.
She:	!! Wha—
You:	I love what you’ve done with your hair!
She:	—

Okay, the implementation still needs some care. But the idea is useful.

In fairly unrelated news, I just realized that the phrase “give up the ghost” exists in English. There is even a hardcore band with that name (link leads to an interview where the band leader pretentiously answers almost all questions with nonsense). I thought that phrase was Icelandic only; we have it as “gefa upp öndina,” which confuses everyone because “önd” is (I suppose) an archaic word for ghost/spirit/soul/breath but it’s the modern word for a duck.

Matgráðugur ungur maður.

Græðgi er athyglisbrestur. Hún er það hugarástand að vera ekki með hugann við líf sitt [...]

— Guðmundur Andri Thorsson, þarna

Mér finnst líkingunni ábótavant. Athyglisbrestur skilst mér að sé að geta ekki fest athyglina við neitt. En þeir gráðugu eru með athyglina hnoðneglda við einn þátt í tilvist sinni. Þeir sem eru gráðugir í peninga eru það vegna þess að þeir hugsa varla um annað. En við peninga festa þeir athyglina alveg ljómandi vel. Og þeir sem eru gráðugir í eitthvað annað (athygli, hitt kynið, sama kynið, barnabörn, fíkniefni, gæskustolt) einbeita sér prýðilega að því. Þeir sem eru alveg gersneyddir græðgi eru síðan kallaðir þunglyndir.

Jæja, allt í lagi. Þá sem skortir langanir (og þar með lífsgleði) kalla ég þunglynda⁽¹⁾. Það er óheilbrigt að hafa ekki langanir, og þá heilsufarslega nauðsynlegt að hafa þær. Langanir eru í lagi. Græðgi er þá bara löngun hlaupin út í öfgar — þ.e. farin að negla athyglina svo fast við eina tegund lífsnautnar að áhorfendum (t.d. Guðmundi Andra) finnst það óheilbrigt.

En Guðmundur Andri kallar græðgina ekki ofathygli eða einhygli heldur „athyglisbrest,“ líklega vegna þess að hún dregur athyglina frá því sem honum finnst að eigi frekar að veita athygli. „Á meðan [...] líður stundin hjá, raunverulega stundin.“ En eitthvað segir mér að fjármálapésar lifi sig af alefli inn í mómentið þegar þeir ljúka vel heppnaðri féfléttu; að þeir upplifi það eins og píanisti upplifir þá unun að smellnegla coda-kaflann, eða skáld þegar hugmyndin ratar kristaltær í knappa framsetningu. Þetta er þeirra „thing.“ Það er fullgilt að finnast þetta vera lélegt „thing“ og bera ekki virðingu fyrir því (ég er t.d. ekkert gefinn fyrir það, að vísu að óreyndu). En er ekki óþarfa yfirlæti að segja „vesalings maðurinn að vera svo vitlaus eða veikur að finna ekki lífsfyllingu sína í sömu hlutum og ég“ … ? Voðalegt besserviss. Svona eins og í mér núna.

Okkur er frjálst að vorkenna gróssérunum fyrir óhamingju þeirra. Kannski hittir sú vorkunn í mark, kannski ekki; mögulega skilja þeir hvorki upp né niður í meðaumkuninni ef þeir rekast á grein Guðmundar Andra yfir morgunkampavíninu, eftir að þeim hefur heppnast allt sem þeir tóku sér fyrir hendur í óskafaginu sínu. En mögulega eru þeir líka að visna að innan og gráta sig í svefn undan tilvistarkreppunni; kannski hitti Guðmundur Andri naglann beint í andlitið, eins og Hjalti vinur minn orðar það. Ekki veit ég. Kannski veit Guðmundur Andri það betur.

Svo er græðgi alls konar; þeir sem ekki eiga þess kost að láta undan peningagræðgi sinni hafa um nóg annað að velja til að vera gráðugir í. Sumir eru meira að segja haldnir ofsagræðgi í tilvísunarfornafnið „sem“:

Flækja.

Í dag rímar hefðbundin félagshyggja og áhersla á velferðarbætur við kvíðann sem hefur grafið um sig í brjóstum þeirra sem eru röngu megin við gjárnar sem myndast þegar bilið gleikkar milli samfélagsflekanna sem eru í dag teygðir sundur af hraðvaxandi launaójöfnuði.

— Össur Skarphéðinsson, þarna

Æi, mig langaði bara sisvona að lauma þessu að. Oft mælist honum betur! Og ritast.

(Löngu síðar fannst enn betra dæmi um sem-fíknina.)

Guðmundur Andri skrifar líka um græðgina sem andfélagslega hegðun; um áhrif græðginnar á þá sem horfa upp á hana; um andúð fólks á þeim gráðugu. Það er allt annar kapítuli og utan þessarar umræðu/einræðu; þær skoðanir kann ég ekkert að besservissa um, en trúin á innri óhamingju og andans örbirgð hinna fégráðugu held ég hljóti að vera eintóm óskhyggja … um sálrænan kjarajöfnuð.

The insatiable hole in my pocket, hoping to devour yet another pen. I’m teasing it.

I kept putting a pen in my coat’s inside pocket, but still I never seemed to have a pen with me when I needed one.

It turned out that five (5) pens were living in a parallel universe in the lining of my coat, having passed through a wormhole in the pocket. Like Carol Anne in the TV, but less creepy. I fondled them upwards to the hole and pulled them back into the real world.

That was three weeks ago, and now I have fished things out of the lining about 15 times; mostly the same things, which I soon put back in the pocket without thinking. Right now there is a chapstick crawling around in there, and a USB key, and undoubtedly several pieces of paper with the phone numbers of charming and eligible bachelorettes desperately tearing their finely groomed hair out waiting for my call. Paper is hard to find and manipulate by groping through thick fabric. O cruel Fate! The love of my life, lost to a wardrobe malfunction.

The sensible thing to do, of course, would be to sew up that hole and be done with it. Somehow I haven’t done that yet. Having to fish stuff out once in a while is never painful enough to spur me to fix the problem. Yet I have undoubtedly spent more time fumbling around with my coat in public places like a complete oddball, than it would have taken to just sew up the hole.

I have an eerie feeling that this is not the only situation in which I have wasted time by taking the shortest path.

Are you wasting time? Do you have a hole to sew up?

Baldur Fróði blowing out his four birthday candles. Dash’s token resistance proves futile.

This, apparently, is Fredkin’s paradox:

The more equally attractive two alternatives seem, the harder it can be to choose between them — no matter that, to the same degree, the choice can only matter less.

This, along with a million other human quirks, is an effect worth identifying in oneself in order to catch it and work around it, etc., etc., blah blah. And the observation I have just presented was an example of what we might call “philosophical homeopathy” … real wisdom, but in very small doses.

It was also an example of an odd effect I’m noticing lately, wherein I discover a new idea in an amusingly appropriate context. Let me explain:

I didn’t get much work done today (a visit by piano tuner guy in the morning; a café chat with a former student on his to-PhD-or-not-to-PhD dilemma; my nephew‘s 4th birthday party; babysitting; etc.), so I was trying to decide whether to go to work and get some work done before bed, or go straight to bed and get up really early to go to work.

These two options made just about the same amount of sense … so instead of choosing one, I spent the evening reading stuff, discovering Fredkin’s paradox, and blogging about it. In doing so, I unconsciously chose an implicit third option, probably inferior to the two options I couldn’t choose between.

I just demonstrated Fredkin’s paradox to myself by example — in the very act of spending my time stumbling across Fredkin’s paradox. Neato!

Now was this the good kind or the bad kind?

A swastika (or स्वस्तिक in Hindi, if your computer can display it). In the east, a holy symbol in various religions, with no connotations of racism. In the west, the uniting logo of racially-minded (but otherwise mostly mindless) hateful twits.

At a café last week, I was chatting with a friend when our attention shifted to an increasingly loud conversation between Sheba the Kenyan barista and a scruffy-looking guy in thermo overalls:

Sheba: Well, this is not a public toilet!
Guy: He had to piss.
Sheba: But you can’t just come in here and buy nothing and use the toilet. That’s rude. There is a public toilet right over there.
Guy: You wanna try telling him that? Go ahead, try.
Other guy, coming out of toilet: Shut up, bitch. African bitch.
Guy: That’s right, shut the fuck up.
Other guy, yelling: You just watch it! You’re black! You’re not Icelandic! You watch it!

(rough translation)

A few more obscenities and threats of that nature (I don’t recall the exact words; I was a little stunned), and then they eyed my friend and myself, and walked out with swagger.

At the very first racist utterance, my jaw dropped and I let out a wide-eyed “ha!” and stared at them as they left. What came out of me was nearly a laugh, and I found that a little disturbing, but of course it was not out of amusement but because of the sheer absurdness of what I heard.

My friend and I were the only customers in there, and they took a look at us before leaving; if Sheba had been alone they might have made more trouble. She said this kind of thing was not particularly rare, that it was fairly common for someone to come up and do something like draw a swastika on the window or shout something at her.

She shrugged and smiled and acted cool about it. But there is no way a person can be unaffected by such a forthright expression of unadulterated hate — and veiled threats.

I almost made it to thirty without ever witnessing an outright in-yo’-face racist confrontation. Maybe that was lucky; by all accounts it is not that rare, so maybe I just don’t hang out in the circles where it is common. The thought of occurrences like this has always disgusted me, but all the more now that it has become real for me. My mood was murky for a while afterwards.

Smaller, less pernicious manifestations of racist thought are all over the place, of course. I once stayed with a Portuguese family in the Algarve, and sitting outside on the patio one balmy August evening the middle-aged mother of the family mentioned in passing that in her travels in Northern Europe she had found that blond-haired people were generally bad people. Seeing the mortified look on my face, she hastened to add that I was of course the exception! Perfectly missing the point.

That kind of thinking leads to prejudice and injustice of various kinds. But at least it is not hatred; it does not lead to violence.

I am an engineer. I like to fix problems. As problems go, the existence of racial hatred (well, and any kind of baseless malice) is a particularly foul-smelling one — and one that is rather outside the domain of what I know how to tackle.

How do we fix this problem?

Update: looks like their visit was less about the personal toilet needs and more about Sheba. She just told me that what the guy left behind in the bathroom was not in the toilet. It was on the floor. Bon appetit.

Nú fer þetta fyrst að verða áhugavert. Í Blaðinu 19. nóv.:

Fallbeygingar kvenmannsnafna hafa verið mikið í umræðunni síðustu daga. Sigurjón Kjartansson gerir þetta að umtalsefni í DV í gær þar sem hann bendir á að Mogginn hafi birt um daginn umfjöllun um Ilmi Kristjánsdóttur, þar sem sagði „…Stelpurnar með Ilm í fararbroddi.“, Sigurjón hneykslast á blaði allra landsmanna fyrir að gera svona klaufaleg mistök, en telur blaðinu þó til tekna að hafa beygt nafn Silvíu Nóttar á „réttan“ hátt, þ.e. „Silvíu Nætur“, sem er raunar rangt líka. Eins og sést nefnilega berlega á nafninu Ilmur, þá beygjast eiginnöfn oft á annan hátt en samheiti þeirra í málinu. Það á einnig við um nafnið Björt og, merkilegt nokk, nafnið Nótt.

Einhverjir kynnu að ætla sem svo að þar með hafi ég rangt fyrir mér í undangenginni umræðu. En það er ekki svo!

Jæja, allt í lagi. Það er líklega svo.

„Líklega,“ í þeim skilningi að þessi staðhæfing Blaðsins og álit Mannanafna punktur com eru saman sterkar vísbendingar um ríkjandi málhefð. Orðabók Háskólans býður reyndar upp á báðar orðmyndirnar, en kallar orðmyndina „Nóttar“ þar með ekki ranga. Við Sigurjón erum því dálítið einir á báti.

Ef málhefðin reynist hneigjast til „Nóttar,“ þá er síðan áhugavert að velta fyrir sér hvernig það varð raunin. Samkvæmt þjóðskrá og Íslendingabók var þetta nafn fyrst gefið árið 1976; þá fengu tvær stúlkur það, en síðan engin þar til í nóvember 1984. Það voru því líklega örfáir einstaklingar sem bjuggu til hina ríkjandi málhefð um þetta nafn. Það hlýtur að vera óvenjuleg tilurð orðmynda. Það kemur á óvart ef þau ákváðu upp úr þurru að nýja nafnið Nótt skyldi beygjast öðruvísi en gamla orðið nótt; ætli þau hafi haft einhverjar ástæður fyrir því? Eða gert það óvart eins og ég hélt að Blaðið hefði gert? Eða var þetta kannski bara helber prakkaraskapur í þeim?

Hvað sem því líður er gaman að sjá hve hugmyndaríkir sumir eru í að velja nöfn framan við Nótt: í þjóðskrá eru þrjár með nafnið Dagbjört Nótt, tvær heita Hrafntinna Nótt (vonandi báðar skjannaljóshærðar) og ein Helga Nótt! Það er rammíslenskur sumarfílingur í nöfnunum Sóley Nótt og Sunneva Nótt. Og ég vona að hún litla Kristel Nótt taki því með jafnaðargeði þegar hún lærir eftir allmörg ár um eitt frægasta pogrom sögunnar.

En þessi skemmtilegi útúrdúr var auðvitað bara til að slá á gálgafrest hinu óumflýjanlega: það virðist núna líklegt að beyging Blaðsins sé í samræmi við ríkjandi málhefð, villan því mín samkvæmt eigin skilgreiningu, og Blaðið saklaust af því fúski sem ég sakaði það um. Og það sem meira er: hvort sem þetta reynist ríkjandi málhefð eður ei, þá er ekki líklegt heldur öruggt að ég er sjálfur sekur um fúsk: ég hirti ekki um að komast á snoðir um ríkjandi málhefð, heldur gerði ráð fyrir að hún væri sú sem mér þótti sjálfsagt út frá málfræðilegu samræmi að hún væri. Talaði af bjargfastri sannfæringu um nokkuð sem ég hafði ekki raunverulega vissu um. Vanrækti það að kanna málið.

Málvillur eru til, eins og ég skilgreindi þær. Rétt og rangt mál er til. Og vandvirkni og fúsk eru hvort tveggja til, líka í málnotkun. Það á að ætlast til þess að fólk vandi sig. Það á að hía á þá sem fúska. Að þessu sinni var það ég sem fúskaði. Hí á mig. Hí, rækilega, á mig.

Baal, ég vona að þú sért núna á svipinn eins og þessi bráðskemmtilegi skoski tengdafrændi Vanessu á myndinni. Njóttu þess, kæri vin!

Malvilla er gistihús á Máritíus. Ég kann ekki neitt af tungumálum þess lands, en nafn þessa gistihúss hljómar óneitanlega eins og það gæti þýtt „slæm villa.“

Af þessari annars frekar ómarktæku Googlekönnun að dæma virðist fólki tamara að segja “Sylvíu Nóttar” en “Sylvíu Nætur”. Er það þá ekki bara í lagi? Og er það ekki líka í lagi að þér finnist það vera ljótt? Jújú, þér má alveg finnast það vera ljótt. Mér finnst bara asnalegt að þér finnist það vera rangt.

Svo mæltist mínum góða vini Baal í athugasemd við síðasta blogg. Kjarninn í gagnrýni hans virðist vera að mér eigi ekki að finnast nein málnotkun „röng.“ Að málvillur séu ekki til.

Reyndar kallaði ég þessa málnotkun ekki ranga. Ég lagði bara til prófarkarlestur. Baal heldur fram að prófarkarlestur sé það sama og villuleit. Ég hef stundað hann dálítið, og ég held (og vona) að hann sé mun meira; að hann sé leit að hvers konar hnökrum, stagli, samanrugluðum orðtökum (Bibbumálfari), o.s.frv. Fyrir mér gengur prófarkarlestur út á að vanda til ritmáls að öllu leyti.

Ég hafði sem sagt ekki kallað beyginguna „Nóttar“ ranga. Hún er það samt auðvitað. Alveg pípandi röng. Og Baal finnst „vitlaust væl“ í mér að kalla hana það.

Hvers vegna erum við svona ósammála um þetta? Eins og ég hef áður blaðrað um er ein möguleg skýring sú að við Baal leggjum mismunandi merkingu í orð eins og „rangur“ og „villa“ í samhengi málnotkunar. Könnum það.

Mér finnst „rangt“ == „óvart í ósamræmi við ríkjandi málhefð.“ Tungumálið er ekki hannað, það skilgreinist sjálfkrafa af eigin ríkjandi málhefð á hverjum tíma, og málfræði-„reglur“ eru bara tilraun til að lýsa málhefðinni á „reglu“-legan hátt; á þeim flestum eru til undantekningar, og á þær er hvergi minnst í almennum hegningarlögum; þær eru ekki þess háttar reglur. Að „brjóta“ þær þýðir sem sagt bara að vera í ósamræmi við ríkjandi málhefð. Stundum er viljandi gengið í berhögg við ríkjandi málhefð; ég geri það t.d. með því að hafa err á undan ellinu í orðinu „prófarkarlestur“ þótt meirihluti fólks sleppi því erri — það geta aðrir alveg kallað rangt, mér er sama því að ég geri það viljandi og með rökstuðningi (þetta er komið af orðalaginu „að lesa próförk,“ ekki „að lesa prófarkir“). Ég geri þetta vitandi vits. Ég er að vanda mig. Beygingin „Nóttar“ er líka „í ósamræmi við ríkjandi málhefð,“ en óvart og ekki af neinni góðri ástæðu. Þessi beyging var bara mistök, yfirsjón, bommerta; sá sem hana ritaði hugsaði ekki „hvort er nú venjulega beygingin af þessum tveimur sem koma til greina?“ heldur hugsaði bara ekki yfirhöfuð, þ.e. vandaði ekki til verks. Fullyrði ég. Hann gerði mistök. Villu. Rangt.

Baal er nýhættur að vera námsmaður. Það er mun lengra síðan ég var í námi (enda hef ég líka færri gráður). Kannski sér hann þess vegna enn í orðinu „rangt“ einhverja yfirvofandi refsingu, lægri einkunn, fall, vandarhögg einhverra fasista vandsveina. Kannski eru orðin „rangt“ og „villa“ nátengdari hugmyndinni um yfirvald í hans huga en í mínum. Kannski finnst honum ég setja mig á háan hest með notkun þessara orða, sjálfskipa mig einhvern dómara yfir öðrum, eins og ég hafi eitthvert dómsvald umfram það aðhald sem gagnrýnisraddir veita almennt. Kannski finnst honum ég reiða vöndinn til höggs, vera fasisti vandsveinn, vegna þess að ég nota orðalag sem er nátengt slíku fólki í huga hans. Kannski finnst honum það eitt að kalla málnotkun annarra „ranga“ vera svo harkalegt og yfirlætisfullt að það teljist vera vandarhögg valdsins, og ég þá vandsveinn. Og kannski eru þessar ágiskanir allar rangar hjá mér. Baal?

Cristaria molinae, sem Chile-búar kalla „malvilla.“

Sumir vilja meina að hugmyndin um „rétt“ og „rangt“ mál sé elítismi, leið til að telja sér trú um yfirburði yfir aðra. En gildir það þá ekki sömuleiðis um sérhverja birtingarmynd fegurðarskyns eða gildismats? Er ég þá ekki elítisti hvenær sem ég voga mér að finnast eitthvað lélegt? Það er gott og gilt að gera sér grein fyrir áhrifum eigin sjónarhóls, en afstæðishyggjunni hættir til að fara offari í að banna afstöðutöku, strjúka bara hökuskeggið og púa pípuna og segja „jaám, þarna ertu nú svolítið etnósentrískur eða egósentrískur eða x-sentrískur, þetta er náttúrulega bara eitt gildismat og ekkert réttara en hvað annað.“ Mishugur okkar Baals um rétt og rangt mál gæti stafað að hluta af því að annar okkar er mun hallari undir afstæðishyggju en hinn.

Baal gaf ekkert út á punkt minn um að vanda ætti til verka í málfari rétt eins og í ljósmyndun eða leturgerð. Það var einmitt kjarni þess sem ég sagði; Baal réðst á hismið. Orðavalið virðist hafa truflað hann. Kjarninn er (í mínum huga) að orðmyndin í fyrirsögninni var ekki meðvitað val höfundar heldur tilkomið án hugsunar; höfundur var ekki annarrar skoðunar en ég, heldur engrar skoðunar; hann gerði þetta einfaldlega af kæruleysi, hugsunarleysi. Ef hann væri ósammála mér væri það frábært, og enn betra ef hann gæti hjólað í mig með það. En hann var ekki ósammála. Hann var bara ekki að vanda sig. Það er það sem gerir frávik hans frá ríkjandi málhefð að „villu“ — í mínum skilningi þess orðs.

Ég vil að vandað sé til verka í málnotkun rétt eins og í myndrænni framsetningu og tónsköpun og hverju sem er. „Vil“ þýðir að ég gleðst þegar ég sé eitthvað vel gert, og ég verð fyrir vonbrigðum þegar mér finnst fúskað. Þá má ég líka setja út á það, hvort sem um er að ræða ljósmynd eða kvikmynd eða tónlist eða málnotkun, og gagnrýni mín gerir mig ekki (í mínum huga) að neins konar vandsveini, jafnvel þótt ég kalli feilnótur „mistök“ og lélegar ljósmyndir „rangt teknar“ … og málvillur málvillur. Málnotkun er ekki eitthvert sértilfelli sem er undanþegið kröfunni til vandvirkni. Og „krafan“ til vandvirkni kemur ekki fram í nefndum og reglugerðum og refsingum eða annarri íhlutun hins opinbera; hún kemur bara fram í heilbrigðri gagnrýni þeirra sem kæra sig um. Sjálfsagt samþykkir Baal það allt — en það sem hann samþykkir ekki (en ég held fast við) er sú skoðun mín að þeir sem gagnrýna málnotkun megi gjarnan nota orðin „rangt“ og „villa“ án þess að það þurfi að verða neinum til hjartsláttaróreglu.

This being a post on the subject of ego, what better picture to use than my own radiant countenance? To top it off, this picture is taken in a mirror, depicting my asymmetric face the way I see it and nobody else!

(I can’t bear to see that other guy; looks all wrong.)

Incidentally, the hair: no, it is not normally like that.

Aside from the Nigger Tax, David W. Boles writes plenty of other interesting observations and contemplations on his blog. But he has an amusing little quirk: he responds to each and every comment, and almost never fails to express his appreciation for it:

“Beautifully said, Jeff”

“Thank you for sharing your feelings here, Karvain. I appreciate your words”

“Chris — Your story is touching [...]”

“Beltane — It’s nice to hear from you!”

“Marinade — I appreciate your ‘White Trash Tax’ argument!”

“Thanks for the great comment, RuKsak! I appreciate the time you took to press in a kind word.”

“Hi Miss Kimberly! Thank you for your wonderful comment [...]”

“Hi fruey – I appreciate your insight.”

… and all these are just from one blog post! It is certainly well intended, but he does so much of it that I can’t help but find it a little contrived.

We sometimes go over-the-top in niceness not only because we like to be nice, but also because we like to be perceived as being nice. While there is practical value in that, usually what we are after is the validation of our virtues. This is a specific case of our general tendency to seek validation to patch up our insecurities, the parts of our egos that aren’t self-supporting. I wonder if this partly drives David’s very avid declarations of appreciation. That’s not to say that the niceness is ingenuine … just that the avid expression of it is fuelled by the needs of the ego.

A lot of stuff is fuelled by the needs of the ego; many of the things we do have no other basis. That’s not the case with David; he also wants to encourage a dialog on his blog, make others feel welcome, share the ego boost, spread joy. He seems a genuinely good guy, and I’m not dissing him. There is no shame in being partly driven by ego needs. I am. We all are. I am yammering on about it not because it is wrong, but because it is a valuable effect to recognize. Any morsel of understanding of what makes us tick is valuable.

In contrast to David, one acquaintance of mine loudly trumpets out his laughing contempt for almost everyone; homosexuals, fat people, ugly people, redheads. Obviously it starts off tiresome and rapidly gets worse. But why does he do it? Does the contempt bolster his own feeling of superiority by contrast? You bet. He dares to flout social conventions by trumpeting it; does this daring boost his ego? You bet. Is that entirely why he does it? I think so. There is no other value in it. And it fits — he exhibits all the other tired old power plays: assigning pet names and forcing others to respond to them; trying to out-foul-mouth everyone else; vigorous put-downs under the pretense of amicable joking; the works. And to a conscious observer, it is all woefully transparent … but also ineffective. By viewing him as an academic example of this point I’m making, I can be far less irritated by him, smiling to myself knowingly and then ignoring it. (And using that I-see-right-through-you feeling to fatten up my own ego in the process, of course :-) )

This acquaintance of mine is a sharp fellow. He “extrospects” very well, figuring out what makes others tick. But sharp fellows do not always introspect much. I wonder if he will recognize, at some point, that there are more dignified and better-smelling building materials for an ego.

(Ooh, aren’t I superior! :-) )

Symbols of various religions. Your child may have classmates stuck with one of those “other” symbols. Make sure your child treats them right.

If a seven-year-old child, not a close acquaintance, asks you whether you believe in Santa Claus or the tooth fairy, do you tell them the truth?

(I am assuming you do not, in fact, believe in Santa Claus or the tooth fairy)

Maybe you say you do. Maybe you find it a harmless lie about a not-particularly-relevant part of the world, and there is no hurry for the child to know the truth. I might. I don’t know.

How about if the little child asks you something a bit more relevant: whether you believe in God? And it so happens that you don’t?

I had to answer that question for myself this afternoon. A co-worker’s daughter was at our office waiting for him to finish. She was horsing around and asking questions, and this one came out of her.

I hesitated briefly, then said “no, I don’t.” She giggled, asked “really?” and then said I was weird, and that she was certainly determined to believe in him. She then proceeded to horse around some more. I doubt that the experience left her psyche particularly scarred.

Why did I hesitate? I was wondering whether something obligated me to lie to her or refuse to answer the question. By statistics, she is probably being raised believing in God. Am I improperly meddling in her parents’ approach to her upbringing, by telling her truthfully what I believe? Am I giving her trouble? Thoughts too hard to deal with? Should I make a best guess at what her parents want her to believe, and play along with that?

Let’s look at it differently: say I was Jewish, and she asked whether I believed in Jesus Christ being God’s son and part of a Holy Trinity. If I went along with her religion’s version of the world, or carefully avoided letting her know that my version was different, wouldn’t I be belittling my faith, implicitly accepting the idea that my religion’s version of the world was somehow inferior or undesirable or shameful, its existence an inconvenience that shouldn’t be inflicted on such a little child? Expecting a Jew to do this would be quickly found rather unreasonable, wouldn’t you say?

Well, as it happens, my world-view is not Judaism, it is atheism. My conception of the world does not contain a god. Is this world-view inferior and undesirable? Should I be expected to hide it from children who ask? Should I be ashamed of it?

Apparently, to some extent, I still am. I did hesitate, wondering whether telling the truth would be offensive or wrong somehow.

In my society, one is “supposed to be” a Christian. But we are fairly lax about this, thankfully. I do not feel it too often. Not too many years ago, someone close to me heard me say something in which my atheism was implicit, and asked “Wait, you don’t believe in God?” in a bit of a shocked tone. Wide-eyed, I said “well, no.” I was quite surprised; I had not expected this to be news to anyone close to me. This person said “oh well, you’ll grow up out of it.”

Whaaat?

And we atheists are said to be disrespectful of other people’s views.

But putting aside my own right to feel unashamed of my world-view, what about the little girl who asked? Is she better served by hiding from her — for the time being — the fact that opinions differ on the Big Questions? Is that for later? How about the “other-minded” kids she might go to school with, Muslims or Jews or atheists or what-have-you? Are they well served by being placed in an environment where all the “normal” kids are apt to regard “other” religions as a foreign concept, weird, abnormal, shameful? Is that fair?

I say hell no. No pun intended. The sooner kids get to learn about diversity, the sooner they can learn to respect it, and by extension, each other. And the sooner they can begin their own process of challenging their pre-installed givens and deciding for themselves what to believe … a process that not only depends on a person’s mental maturity, but also drives it.

The objective of shielding young children from the complexities of this world is well-intended and valid in itself — but it should be taken in moderation, in a trade-off against the opposing objective of not installing their starting prejudices too firmly.

So I do not regret being truthful with her. If she was old enough to ask that question, she was old enough for a truthful answer to it. Telling children the truth sometimes does good and sometimes does harm, and sometimes does both. I think the truly harmful cases are few and far-between, so I plan to err on the truthful side. Tell it gently and carefully, but do tell the truth. Wherever feasible.

I couldn’t think of any picture that was cleverly appropriate to this post, so instead here is a picture of a plant thingy in the gardens of Farmleigh House, Phoenix Park, Dublin, Ireland.

No, the title of this blog post does not indicate disrespect for anyone. Except of course the people who levy that tax.

What tax? The Nigger Tax. Read it.

I don’t think I have ever (since elementary school anyway) seen anyone dissed so thoroughly on such lousy grounds. I’m not sure how I’d react if I witnessed that tax being levied on someone. Nor how I’d react if it were levied on me. In the latter case I suppose I would probably shrink up and leave, wimpy though that may seem. It is somehow less dignified to demand respect for oneself than for someone else, and anyway I hope the heat of the moment will not blind me to the fact that the tax collector is not worth a second of my time or a joule of my energy.

[Update: Since writing this, I have witnessed that tax levied on someone. My reaction consisted mostly in dislocating my jaw; the tax collectors were gone before I could think of anything more apt.]

We have a history of racial homogeneity in this country, curtailed in recent years by a sharp rise in immigration; it seems likely that such rapid demographic changes would cause a rise in racism. When I loved a young woman of dark-skinned ethnicity (well, dark compared to mine) in another country, I worried about the prospect of her living with me in Iceland; I feared how my countrymen might treat her. But she was treated just fine when she visited. And I have never seen anyone here (or elsewhere) indulge in Nigger Taxation. No doubt it is being done, but it is rare enough — or isolated enough — that I haven’t seen it. That’s a good thing.

But many of us are guilty of a smaller-scale version of the Nigger Tax, and perhaps of its inverse — the Whitey Subsidy, if you will. We treat the people we find attractive better than the people we don’t. If an unattractive woman asks me for a favor, I may well happily do it … but I will do it more happily if an attractive woman asks. And if the favor is so big that I am not sure I am willing … then I am more likely to do it for the beautiful one. There is no point denying this tendency, though I’m hardly proud of it.

We can split the causal relationship in two: I am more likely to do a favor for a friend or someone I like, than for a stranger or someone I don’t particularly like (even if I don’t particularly dislike them either). And an attractive woman (or charismatic man) is more likely to be considered a friend and liked, than an unattractive woman (or uncharismatic man) — other things being equal.

Is that a moral failing? I think that depends on the relative importance of attractiveness vs. other factors — what happens when other things are not equal. If my priorities are straight; if my bias for attractiveness is easily overridden by my appreciation of politeness or amicability or whatever other positive character traits may be apparent … then I’m probably OK, morally speaking.

But the effect is there, and we are often unaware of it. Attractive people are probably generally unaware of it too, when they benefit from it.

[Sidenote: Alexander McCall Smith wrote a book called "Morality for Beautiful Girls" and I don't want to read it because I am certain that it is not as good as its title. Just like the Tom Waits song "Warm Beer and Cold Women" is not as good as its title --- good though it is.]

Maybe I am guilty of mild forms of nigger-taxing when I am not paying attention. I want to try to be more attentive to that. You do the same, ok?