Fugato

Fyrirsögn á forsíðu Blaðsins á þriðjudag:

Betra að safna fyr-
ir hlutunum í stað
þess að taka lán

Loksins er komin niðurstaða í þetta aldagamla vafamál.

Tveir ágætir menn sem hafa líklega varið meira tíma en við Varríus í hagfræðigrúsk

Sá ágæti Varríus kvað, um viðhorf hagfræðings til einkaeignar vatns:

Af hverju hagfræðimenntun er heppilegur bakgrunnur fyrir upplýst viðhorf til svoleiðis mála er áreiðanlega merkileg stúdía, svolítið eins og að biðja múslímskan Imam að vera álitsgjafi um trúfrelsi. Út kemur einörð skoðun, en undirbyggingin ekki endilega traust, enda svarið gefið fyrirfram.

Hvers vegna skyldi hann nefna múslimskan imam en ekki t.d. siðrænan húmanista á Vesturlöndum, sem örugglega ætti ekki síður fyrirfram tilbúið svar um trúfrelsi?

Ég ætla að voga mér að giska: það er vegna þess að það fyrirfram gefna svar hefði Varríusi (eins og mér) líkað vel. Samlíkingin hefði þá misst marks, því að málið er að Varríusi líkar illa hið fyrirfram gefna svar hagfræðingsins um einkaeign vatns.

Það sem Varríusi finnst sökka er nefnilega ekki að svarið sé gefið fyrirfram.

Það sem honum finnst sökka er bara að fyrirfram gefna svarið fellur ekki að hans eigin fyrirfram gefnu svörum.

Hér varð Varríusi líklega á að þykjast gagnrýna eitt, en gagnrýna í raun annað.

Er þetta sanngjarnt gisk hjá mér?

(Hann gagnrýnir reyndar líka tiltekin atriði í málflutningi þessa hagfræðings. Það er ekki til umræðu hér.)

„Hagfræðingar sökka af því að svör þeirra eru fyrirfram gefin.“ Big deal. Svör næstum allra eru fyrirfram gefin. Kom afstaða Varríusar einhverjum kunningja hans á óvart?

Nú slengi ég fram staðhæfingu í kæruleysi: það heyrir til undantekninga að fólk móti sér skoðun í hverju einstöku máli.

Það er erfitt og tímafrekt að móta sér skoðun. Ótækt að reyna að gera það alla daga. Okkur liggur á og við erum þreytt og búin að drekka of mikið kaffi og sváfum of lítið af því að við vöktum fram eftir við að blogga eða rugga magaveiku kornabarni eða horfa á endursýnda sitcom-þætti frá Sameinuðu amerísku furstadæmunum eða allt ofangreint. Skítt með að móta sér skoðun, við gerum nokkuð sem er miklu fljótlegra og áreynsluminna: við tökum þær örfáu skoðanir sem við höfum þegar hróflað upp eða fengið að láni frá þeim sem við litum upp til í uppvextinum (hægrimenn eru harðbrjósta fjársvindlarar, vinstrimenn eru draumóramenn skertir allri greind nema tilfinningagreind, múslimar eru brjálaðir ofbeldismenn, kristnir eru hrokafullir rasistar, Davíð Oddsson er valdasjúkur krimmi, Davíð Oddsson er fimmta landvættin, o.s.frv.), og við mátum þær við deilumál dagsins, veljum þá sem passar best, og málið er dautt.

Þetta er afar praktískt og vinnusparandi.

Og þetta er ofureðlilegt og ekkert að því. Eða væri ekkert að því ef við endurskoðuðum skoðanir okkar við og við … en það er alltof mikið vesen og lífið allt of stutt. Við endurnýtum skoðanirnar nær alltaf óbreyttar. Það er eini gallinn. Að endurnýta þær er allt í lagi út af fyrir sig.

Vel að merkja: Varríus gerir þetta örugglega ekki neitt meira en ég sjálfur. Svona almennt og yfirleitt. En þessi skoðun mín á skoðanaendurnýtingu varð þó til bara rétt í þessu, aldrei þessu vant. Undur og stórmerki. Hún er glæný. Og hraðsoðin og lítt úthugsuð og sennilega finnst mér þetta asnalegt á morgun og ég sé eftir öllu saman. Þarna sjáið þið. Lærið af mistökum mínum. Notið bara niðursoðnar skoðanir. Það er affarasælast.

Og farið fyrr að sofa. Ólifnaður er þetta.

„Til hamingju Glitnir,
með að fæðast í gær …“
♪ ♬

Insider tip úr Landsbankanum: við erum alveg að fara að kasta 120 ára gömlu nafninu, frá og með morgundeginum munum við heita „Lýsing“ og sérhæfa okkur í fjármögnun bíla og vinnuvéla. Allir að drífa sig að shorta LAIS! :-)

(Eins gott að það les þetta enginn, annars myndi regluvörður flengja mig bláan fyrir svona gáleysistal.)

But I would walk five hundred miles
And I would walk five hundred more
Just to be the man who walked a thousand miles
To fall down at your door

Hér úti á götu heyrði ég rétt í þessu einhverja glaðværa unga menn syngja lagið „500 Miles“ og skyndilega fullmótaðist hugsun í höfðinu á mér sem hefur verið þar myndlaus og þokukennd frá því á táningsárum mínum þegar ég horfði á Gettu betur:

Ármann og Sverrir Jakobssynir minna mig á The Proclaimers, sér í lagi á þetta lag.

Og öfugt.

Það er ekki útlitið. Ekki eru það fræðistörfin eða tónsköpunin. Ég veit ekkert hvað það er og ég meina ekkert illt með því. En það hefur verið þannig hálfa ævi mína, og ég sé ekki fram á að það breytist.

Sumarið sem álpaðist inn í febrúarbyrjun hefur áttað sig á mistökunum og haft sig á brott í bili. Þurfti að fara í peysu utan yfir stuttermabolinn til að labba í vinnuna í dag. Peysu! Ekki nokkur sanngirni í þessu.

Þrjár túristatáningatelpur hjúfruðu sig saman fyrir utan Deli og rýndu í kort sem þær reyndu að halda kyrru í rokinu. Ég hló. Þær hlógu. „Having a good trip?“ „It’s great, thanks!“

Hvað fær þrjár vinkonur utan úr heimi til að verja fríinu sínu á Íslandi í febrúar?

Að túrista sig á hol.

Asnakjálki með meiru

¹⁵Og hann fann nýjan asnakjálka, rétti út höndina og tók hann og laust með honum þúsund manns. ¹⁶Þá sagði Samson:

“Með asnakjálka hefi ég gjörsamlega flegið þá,
með asnakjálka hefi ég banað þúsund manns!”

¹⁷Og er hann hafði mælt þetta, varpaði hann kjálkanum úr hendi sér, og var þessi staður upp frá því nefndur Ramat Lekí.

— Dómarabókin, 15:15-17

Þannig var nú það.

Markaðsdeildinni láðist að hugsa út í að þessar flöskur verða alltaf settar hlið við hlið í búðinni.

Kannski er rígur á milli færibandanna í Ölgerðinni.

Eða kannski er þetta bara ég.

Annars ótengt appelsíni: heyrir einhver hvað Jónsi í Sigur-Rós segir í lokin á „Viðrar vel til loftárása?“ Eftir svaka ruslatunnuendi segir hann: „Þetta var…“ hvað?

Svona lagað er ekki í deiglunni á Deiglunni.

Sumir hafa ákveðið að skrifa ekki undir áskorunina til að fylkja sér ekki í hóp hinna vanstilltu.

Þegar hófstilltar raddir þegja gefa þær hinum trylltu orðið … og þar með málstaðinn.

Þannig er skálkum gefið það skjól að andstæðingar þeirra séu eintómir öfgamenn.

Áskorunin er hófsöm og orðvör og allsendis laus við þann „keim af galdrafári og krossfestingalosta“ sem Birgi er eðlilega í nöp við. Vitanlega er öllu heilbrigðu fólki illa við krossfestingalosta … enda er það að hluta til slíkur losti sem DV er gefinn að sök.

Tilvist óheilbrigðrar andúðar á ritstjórn DV er furðuleg ástæða til að sniðganga heilbrigða gagnrýni á hana.

Það er óþarft að láta góðan málstað vondum flytjendum eftir.

Nokkur gullkorn

Gullkorn dagsins er ekki þetta:

Ástæða er til að taka fram að Greiningardeild spáir ekki 1.100% hækkun hlutabréfa í ár.

— Vegvísir Greiningardeildar Landsbankans

og ekki heldur þetta:

Margir hafa orðið fyrir afbroti

— fyrirsögn á mbl.is

heldur þetta:

Árásirnar á DV eftir atburðinn vestra kunna að ríða blaðinu að fullu, að minnsta kosti núverandi yfirmönnum og áhöfn. Það væri ósanngjarn endir máls. Mistök – jafnvel slæm mistök – réttlæta ekki aftöku. Ekki á Ísafirði. Ekki í Reykjavík.

— Mörður Árnason á vefsíðu sinni í dag

Jónas og Mikael reknir frá DV og lifa við hestaheilsu við ritstörf eða kannski við ritstjórn spánnýs lægstuhvatablaðs. Gísli tekur líf sitt í örvæntingu, ærusviptur, saklaus fyrir lögum. Smekkleg samlíking, þetta.

Og „mistök?“

„Æ, var hann þá ódæmdur, kallinn? Það var ljótan — tek þetta á mig, afsakið margfaldlega!“

DV hefur lifað á kerfisbundinni ástundun slíkra „mistaka“ lengi.

Hæðir og lægðir

Mörður talar um „storm“ og það er fyrirtaks samlíking; vindur blæs þegar loft leitar úr háþrýstisvæðum inn í djúpar lægðir, og íslensk veðrátta býður ekki upp á öllu dýpri lægðir en DV hefur verið undanfarin ár. Þeir soguðu þetta til sín vitandi vits, og nú er loksins farið að blása eitthvað.

Samlíkingin er líka lokkandi að því leyti að lægðir hverfa alltaf á endanum. En nýjar koma líka alltaf í staðinn. Eftir að DV hverfur eða skánar finnst áreiðanlega eitthvert nýtt 932 millibara lágkúrublað til að misbjóða heilbrigðu fólki og gera út á hinn furðulega þorsta sumra í blóð og leðju. Og hreykja sér af kjarki sínum og sannleiksást.

Kannski reynir Mörður að blása á móti vindinum þá líka.

En ég blæs með.

Eins gott að enn heyrist rödd hófs og skynsemi inn á milli:

Hár hestur. Á stalli.

Ekki tími fyrir hróp og köll

Harmleikurinn á Ísafirði er þess eðlis að núna eigum við að sýna stillingu og tillitssemi. Við vitum ekki hverjar aðstæður voru, vitum ekki hvernig sjálfsvígið bar að, vitum ekki um atburðarás sem á undan fór. Látum lögregluna og Blaðamannafélagið rannsaka málið, leyfum aðstandendum öllum að ná sér eftir atburðinn. Ræðum málið síðan af yfirvegun og í alvöru.

Þessvegna ætla ég ekki, að minnsta kosti að sinni, að rita nafn mitt undir netáskorun þar sem sökudólgur hefur þegar verið fundinn og skal refsað strax.

— Mörður Árnason

Gott og vel. Yfirvegun er góð. En áskorunin ógurlega hljóðar svo:

Að gefnu tilefni skorum við undirrituð á blaðamenn og ritstjóra DV að endurskoða ritstjórnarstefnu sína og sýna ábyrgð og virðingu í umfjöllun um menn og viðkvæm málefni. Jafnframt eru eigendur og útgefendur blaðsins minntir á þá samfélagslegu ábyrgð sem fylgir því að gefa út fjölmiðil.

Eru þetta hróp og köll, vanstilling og tillitsleysi, óyfirvegað og ekki í alvöru, sakfelling og refsing?

Eða láðist Merði kannski að lesa áskorunina áður en hann steig á bak háa hestinum?